آوه (Aave) چیست و چگونه از آن وام بگیریم؟ راهنمای کامل برای تازه‌کارها

• ۱۰ مهر ۱۴۰۴

آوه یکی از مهم‌ترین پروتکل‌های دیفای است که امکان وام‌دهی و وام‌گیری بدون واسطه را فراهم می‌کند. تجربه من در بررسی این پلتفرم نشان داده که شفافیت و سازوکار خودکار آوه، آن را به گزینه‌ای قابل اعتماد برای کاربران تازه‌کار و حرفه‌ای تبدیل کرده است. برای شروع استفاده، لازم است مفاهیمی مانند aToken و شاخص سلامت پوزیشن (Health Factor) را بشناسید تا بتوانید با اطمینان بیشتری از مزایای این پروتکل بهره‌مند شوید.

پلتفرم آوه (Aave) چیست؟

آوه یکی از بزرگ‌ترین پروتکل‌های وام‌دهی در دیفای است که به‌صورت غیرمتمرکز و بدون نیاز به واسطه فعالیت می‌کند. این پروتکل بازاری خودکار برای وام‌دهی ایجاد کرده است که در آن هر دارایی یک استخر نقدینگی جداگانه دارد و مدیریت تمام فرآیندها توسط قراردادهای هوشمند انجام می‌شود. کاربر پس از واریز دارایی به استخر، توکنی نماینده به نام aToken (مانند aUSDC) دریافت می‌کند که نشان‌دهنده سهم او است و سود به‌صورت لحظه‌ای به آن اضافه می‌شود. سود سپرده‌گذاران از دو منبع تأمین می‌شود: بهره پرداختی وام‌گیرندگان و بخشی از کارمزد تراکنش‌های فلش‌لون.

سپرده‌گذاران می‌توانند دارایی‌هایی مانند اتریوم یا استیبل‌کوین‌ها را واریز کنند، سود دریافت کنند و همان دارایی را به‌عنوان وثیقه نیز استفاده کنند. وام‌گیرندگان در مقابل وثیقه نقدینگی دریافت می‌کنند اما سقف وام همیشه کمتر از ارزش وثیقه است تا ریسک لیکوئید شدن کاهش یابد. نرخ بهره و سود بر اساس میزان عرضه و تقاضا تغییر می‌کند و با افزایش استفاده از یک استخر، سود سپرده‌گذاری نیز بالا می‌رود. وضعیت ایمنی پوزیشن‌ها با شاخص Health Factor سنجیده می‌شود و اگر این شاخص به کمتر از ۱ برسد، دارایی در خطر لیکوئید شدن قرار می‌گیرد. بر اساس تحلیل تیم میهن سیگنال، درک Health Factor و نسبت وام به وثیقه برای هر کاربر پیش از ورود به آوه ضروری است. تمام دارایی‌ها در قراردادهای هوشمند ذخیره می‌شوند و هیچ نهاد متمرکزی توانایی جابه‌جایی یا مسدودسازی آن‌ها را ندارد. شفافیت و امنیت این فرآیند به‌طور کامل از طریق بلاک چین تضمین می‌شود.

پروژه آوه در سال ۲۰۱۷ توسط استانی کولچوف (Stani Kulechov) در کشور سوئیس راه‌اندازی شد. این پروژه در ابتدا با نام ETHLend فعالیت می‌کرد و هدف آن ایجاد بستری همتا به همتا برای اتصال مستقیم وام‌دهندگان و وام‌گیرندگان بود. همان سال، آوه از طریق عرضه اولیه کوین (ICO) موفق شد حدود ۱۶.۲ میلیون دلار سرمایه جذب کند.

توکن بومی این پروژه در ابتدا LEND نام داشت که بعدها با نسبت ۱۰۰ به ۱ به توکن AAVE تبدیل شد. در نتیجه این تغییر، عرضه کل توکن نیز به ۱۸ میلیون واحد کاهش یافت. در سال ۲۰۱۸ نام پروژه از ETHLend به Aave تغییر کرد. واژه «Aave» در زبان فنلاندی به معنای «شبح» است و انتخاب این نام نشان‌دهنده هویت جدید و گسترده‌تر پروژه بود.

نحوه کارکرد آوه

در پروتکل آوه چهار گروه اصلی نقش دارند: وام‌دهندگان، وام‌گیرندگان، کیف پول‌ها و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز. وام‌دهندگان دارایی خود را در استخرها قرار می‌دهند و در ازای آن سود می‌گیرند، وام‌گیرندگان می‌توانند با نرخ ثابت یا متغیر وام بگیرند، کیف پول‌ها توکن‌هایی به نام aToken دریافت می‌کنند که سود لحظه‌ای به آن اضافه می‌شود، و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز از وام‌های آنی بدون وثیقه (Flash Loan) استفاده می‌کنند. همه این فرآیندها توسط استخرهای نقدینگی آوه پشتیبانی و مدیریت می‌شوند.

برای استفاده از سیستم وام‌دهی غیرمتمرکز آوه کافیست کیف پول خود را به شبکه‌های پشتیبانی‌شده مثل اتریوم یا پالیگان متصل کنید و نیازی به ثبت‌نام یا مجوز خاصی ندارید. کاربران می‌توانند به‌طور مستقیم به قراردادهای هوشمند متصل شوند یا از رابط‌های آماده مانند Aave Labs Interface استفاده کنند که برای افراد تازه‌کار ساده‌تر است. پس از واریز دارایی، توکن نماینده‌ای به نام aToken دریافت می‌کنید که سود به‌صورت لحظه‌ای به آن اضافه می‌شود. این توکن‌ها قابل انتقال هستند و حتی در پروتکل‌های دیگر هم کاربرد دارند. بسیاری از سرمایه‌گذاران از این قابلیت استفاده می‌کنند تا بدون فروش بیت‌کوین یا اتریوم، نقدینگی لازم را به دست آورند و در فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری کنند. البته توجه به شاخص Health Factor بسیار مهم است؛ چون اگر ارزش وثیقه کاهش یابد، احتمال لیکوئید شدن وجود دارد. همچنین نباید هزینه کارمزد شبکه را فراموش کرد، مخصوصاً در اتریوم که این هزینه‌ها معمولاً بالاتر است.

کیف پول‌های موردنیاز برای کار با آوه

برای استفاده از آوه باید یک کیف پول داشته باشید که با بلاک‌چین موردنظر (مثل اتریوم یا پالیگان) سازگار باشد. گزینه‌های رایج عبارت‌اند از:

• متامسک (MetaMask): افزونه مرورگر و اپ موبایل، پرکاربردترین کیف پول در دیفای.
• تراست والت (Trust Wallet): اپ موبایل ساده با پشتیبانی از شبکه‌های مختلف.
• لجر (Ledger): کیف پول سخت‌افزاری برای امنیت بیشتر.

اتصال به آوه از طریق WalletConnect، افزونه مرورگر یا اپ موبایل انجام می‌شود و هر تراکنش باید در کیف پول تأیید شود.

کارمزدها و هزینه‌ها

تراکنش‌های آوه همیشه با پرداخت کارمزد گس انجام می‌شوند و میزان آن بسته به شلوغی شبکه تغییر می‌کند. در اتریوم کارمزدها بالاست اما در شبکه‌های لایه‌۲ مانند پالیگان و آوالانچ بسیار کمتر است و انتخاب درست شبکه می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد.

سپرده‌گذاری و درآمدزایی

یکی از مهم‌ترین کارها در آوه سپرده‌گذاری (Supply) است. کافیست وارد بخش Supply شوید، ارزدیجیتال دلخواه را انتخاب کنید، مقدار آن را وارد کنید و تراکنش را تأیید کنید. بعد از واریز، دارایی شما وارد استخر نقدینگی می‌شود و برایتان سود می‌سازد. این سود به دو چیز بستگی دارد: اول اینکه چقدر از آن دارایی وام گرفته می‌شود و دوم سهمی که از کارمزدهای فلش‌لون‌ها بین سپرده‌گذاران تقسیم می‌شود.

وام گرفتن و وثیقه‌گذاری

برای گرفتن وام در آوه ابتدا باید دارایی خود را به‌عنوان وثیقه وارد کنید. سپس می‌توانید بر اساس ارزش وثیقه، وام دریافت کنید.

• میزان وام قابل دریافت به نسبت Loan-to-Value (LTV) دارایی بستگی دارد. مثلاً اگر LTV اتریوم ۸۰٪ باشد، در ازای ۱۰ هزار دلار ETH فقط تا ۸ هزار دلار می‌توان وام گرفت.
• عامل کلیدی در این بخش Health Factor است که نشان‌دهنده سلامت پوزیشن شماست. اگر Health Factor به کمتر از ۱ برسد، دارایی شما در معرض لیکوئید شدن قرار می‌گیرد.

مثال: اگر ۱۰,۰۰۰ دلار ETH با آستانه ۸۰٪ وثیقه‌گذاری کنید و ۶,۰۰۰ دلار USDC وام بگیرید، Health Factor شما حدود ۱.۳۳ خواهد بود. اگر ارزش ETH کاهش یابد و این عدد به کمتر از ۱ برسد، دارایی شما لیکوئید می‌شود.

مراحل گام‌به‌گام دریافت وام از آوه

تجربه من در کار با پلتفرم آوه این است که بهتر است ابتدا در تست‌نت تمرین کنید؛ با توکن‌های آزمایشی مراحل سپرده‌گذاری و وام‌گیری را انجام دهید تا با پیام‌های متامسک و روند کار آشنا شوید. این کار ریسک لیکوئید شدن را برای تازه‌کارها کاهش می‌دهد و شروع امن‌تری فراهم می‌کند.

پیش‌نیازهای دریافت وام از آوه

ابتدا لازم است کیف پول متامسک را نصب کرده و به آخرین نسخه به‌روزرسانی کنید، سپس شبکه مناسب را انتخاب نمایید.

در کیف پول باید مقدار کافی از توکن بومی همان شبکه برای پرداخت کارمزد گس موجود باشد؛ برای شبکه اتریوم به ETH، برای پالیگان به MATIC و برای آوالانچ به AVAX نیاز خواهید داشت.

همچنین باید دارایی قابل‌وثیقه کافی در اختیار داشته باشید. دارایی‌هایی مانند WETH یا استیبل‌کوین‌های رایج معمولاً به‌عنوان وثیقه پذیرفته می‌شوند، اما قوانین هر بازار ممکن است متفاوت باشد.

آشنایی با مفاهیم پایه ضروری است. aToken توکن نماینده دارایی شماست و سود به‌صورت لحظه‌ای به ارزش آن اضافه می‌شود. LTV نسبت وام به ارزش وثیقه را نشان می‌دهد.

Liquidation Threshold آستانه‌ای است که در صورت عبور بدهی از آن، امکان لیکوئیدیشن فعال می‌شود. همچنین Health Factor شاخصی برای ارزیابی سلامت پوزیشن شما است.

مراحل وام گرفتن

۱) اتصال کیف پول

وارد رابط آوه شوید و گزینه Connect Wallet را انتخاب کنید و متامسک را متصل کنید.

۲) بررسی بازار و انتخاب دارایی وثیقه

به تب Markets یا Dashboard می‌روید و فهرست دارایی‌ها را می‌بینید. پارامترهای هر دارایی را بررسی کنید. LTV و Liquidation Threshold و Borrow Cap و نرخ بهره برای ایمنی پوزیشن مهم است.

۳) سپرده‌گذاری دارایی وثیقه (Supply)

• دارایی مدنظر را در جدول Assets to Supply پیدا کنید و روی Supply بزنید.
• اگر برای اولین بار از یک توکن استفاده کنید دکمه Approve یا Permit نمایش داده می‌شود و باید آن را تأیید کنید. گزینه Approve یک تراکنش روی بلاک چین است و نیاز به پرداخت کارمزد گس دارد، اما گزینه Permit در بعضی توکن‌ها فقط با امضای پیام انجام می‌شود و هیچ کارمزدی لازم ندارد.
• تراکنش Supply را تأیید کنید تا دارایی به استخر واریز شود و aToken در کیف پول شما ثبت شود.

۴) فعال‌سازی استفاده به‌عنوان وثیقه

به داشبورد بروید و مقابل همان دارایی گزینه Use as Collateral را روشن کنید تا دارایی شما وثیقه شود.

۵) سنجش سلامت پوزیشن

عدد Health Factor را در داشبورد بینید و وضعیت ایمنی پوزیشن را بسنجید. برای شروع مقدار Health Factor بهتر است بالای ۲ باشد تا در نوسان قیمت دچار خطر نشوید.

۶) انتخاب دارایی وام و تعیین مقدار

به بخش Borrow بروید و دارایی مورد نظر خود را انتخاب کنید. سپس روی گزینه Borrow کلیک کنید. مقدار وام را وارد کنید و تغییر آن را در بخش Health Factor بررسی کنید. مقدار وام را طوری تنظیم کنید که عدد ایمنی در سطح مناسب باقی بماند.

اگر گزینه نرخ بهره متغیر یا ثابت نمایش داده شود توضیحات را بررسی کنید و گزینه مناسب را انتخاب کنید. نرخ ثابت در برخی بازارها محدود است و همیشه در دسترس نیست.

۷) تأیید تراکنش و دریافت وام

سپس با تأیید تراکنش Borrow در متامسک، توکن‌های وام‌گرفته به کیف پول شما واریز می‌شود و از همان لحظه بهره بدهی محاسبه می‌شود.

۸) مدیریت ریسک پس از وام‌گیری

داشبورد را به طور منظم بررسی کنید و در صورت کاهش Health Factor، یا مقدار بیشتری وثیقه اضافه کنید یا بخشی از بدهی خود را بازپرداخت کنید.

اگر بازار برای یک دارایی سقف عرضه یا بدهی مشخص کند، امکان افزایش یا کاهش سریع پوزیشن وجود ندارد و لازم است این محدودیت را در برنامه‌ریزی خود در نظر بگیرید.

اگر دارایی وثیقه و دارایی وام‌گرفته ارتباط قیمتی نزدیکی داشته باشند، مثل بعضی از استیبل‌کوین‌ها، حالت E-Mode می‌تواند قدرت وام‌گیری را بیشتر کند. با این حال استفاده از این قابلیت بدون آگاهی کامل توصیه نمی‌شود.

۹) بازپرداخت و برداشت

برای بازپرداخت به بخش Borrowings در داشبورد بروید و روی Repay بزنید و مبلغ بازپرداخت را تأیید کنید. اگر گزینه Repay with Collateral فعال باشد می‌توانید بدهی را با وثیقه تسویه کنید و این روش برای کاربر تازه‌کار مناسب نیست مگر اینکه توضیحات آن را کامل بداند.

پس از تسویه کامل می‌توانید دارایی وثیقه را از بخش Withdraw برداشت کنید و به کیف پول برگردانید. وجود نقدینگی آزاد در استخر برای برداشت لازم است.

مثال عددی ساده

فرض می‌کنیم ۱۰۰۰ دلار USDC روی شبکه کارمزد پایین سپرده‌گذاری می‌کنید و LTV این دارایی ۸۰ درصد باشد. اگر ۴۰۰ دلار دارایی دیگر وام بگیرید Health Factor عدد مناسبی نشان می‌دهد و پوزیشن شما ایمن می‌ماند.

چک‌لیست خطاهای رایج

• قبل از هر اقدام موجودی گس خود را را بررسی کنید تا تراکنش نیمه‌کاره نماند.
• برای هر توکن تنها یک بار نیاز به Approve دارید، مگر اینکه محدودیت اجازه تغییر کند.
• به سقف عرضه (Supply Cap) و سقف وام‌گیری (Borrow Cap) توجه کنید، زیرا در صورت پر بودن سقف امکان ثبت تراکنش وجود ندارد.
• نوسان حتی کوچک در استیبل‌کوین‌ها می‌تواند Health Factor را کاهش دهد و خطر لیکوئید ایجاد کند.

ریسک‌ها در آوه

هیچ پروتکل دیفای بدون ریسک نیست و آوه هم از این قاعده مستثنی نیست. مهم‌ترین ریسک‌ها شامل احتمال باگ در قراردادهای هوشمند، خطا در اوراکل‌ها و نمایش قیمت‌ها، کاهش شدید ارزش وثیقه و مشکلات شبکه یا پل‌هاست که هرکدام می‌توانند باعث از دست رفتن بخشی از دارایی یا لیکوئید شدن شوند. آوه برای مدیریت این ریسک‌ها اقداماتی مانند بررسی عمومی کدها، تعیین سقف برای عرضه و وام و همچنین نظارت مداوم DAO بر شاخص‌هایی مثل LTV و حد آستانه لیکوئید شدن انجام می‌دهد تا احتمال بروز مشکل کاهش پیدا کند.

جمع‌بندی

پلتفرم آوه یکی از پیشرفته‌ترین پروتکل‌های وام‌دهی غیرمتمرکز در دنیای ارزدیجیتال است که به کاربران اجازه می‌دهد بدون نیاز به فروش دارایی، نقدینگی به دست آورند یا از طریق سپرده‌گذاری سود کسب کنند. هرچند استفاده از این پروتکل مزایای زیادی دارد، اما درک دقیق ریسک‌ها، بررسی Health Factor و آشنایی با سازوکار لیکوئید شدن برای جلوگیری از ضرر ضروری است. برای کاربران تازه‌کار توصیه می‌شود ابتدا با نسخه تست‌نت شروع کنند و پس از کسب تجربه، وارد بازار اصلی شوند.

سوالات متداول