کدام نهاد واقعاً مرجع قانونی ارزدیجیتال در ایران است؟ نبرد نصر، فین‌تک و انجمن بلاک‌چین!

• ۲۰ آبان ۱۴۰۴

با گسترش فعالیت‌های مرتبط با ارزدیجیتال در ایران، سه نهاد اصلی در مسیر تنظیم‌گری، حمایت و نظارت بر این حوزه شکل گرفته‌اند: انجمن بلاک‌چین ایران، انجمن فین‌تک ایران و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور (نصر). هرکدام از این نهادها مأموریت‌ها، ساختار و اختیارات متفاوتی دارند. در این مقاله بررسی می‌کنیم که از نظر قانونی کدام نهاد حق اظهارنظر یا انتشار فهرست رسمی در حوزه رمزارز را دارد.

انجمن بلاک‌چین ایران

انجمن فناوران زنجیره بلوک ایران، با هدف توسعه فناوری بلاک‌چین و دفاع از حقوق فعالان این صنعت، در قالب یک نهاد مردم‌نهاد (NGO) تأسیس شده است. این انجمن بیشتر نقش تسهیل‌گر ارتباط میان بخش خصوصی و نهادهای نظارتی را ایفا می‌کند.

انجمن بلاک‌چین تاکنون پروژه‌هایی در زمینه تدوین چارچوب خودتنظیم‌گری، برگزاری نشست‌های تخصصی و انتشار هشدار درباره پروژه‌های مشکوک و کلاهبرداری انجام داده است. با وجود فعالیت‌های مؤثر و حضور کارشناسان برجسته در ساختار آن، باید توجه داشت که این انجمن هیچ اختیاری در سطح قانون‌گذاری ندارد و تصمیماتش صرفاً جنبه راهنمایی و هشدار دارد. بنابراین، جایگاه قانونی آن در حد نهاد صنفی مستقل و اجرای تصمیم‌هایش برای کسی الزام‌آور نیست.

انجمن فین‌تک ایران

انجمن صنفی کارفرمایی فناوری‌های نوین مالی ایران (فین‌تک) زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ثبت شده است و نماینده رسمی شرکت‌های فعال در حوزه فناوری مالی محسوب می‌شود. ساختار این انجمن شامل چند کمیسیون تخصصی است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها کمیسیون رمزارز است.

این نهاد در راستای شفافیت و حفظ امنیت کاربران، فهرست ۶۱ پلتفرم رمزارزی مجاز برای تبلیغات را منتشر کرد؛ اقدامی که با هدف سامان‌دهی تبلیغات و جلوگیری از کلاهبرداری صورت گرفت. با این حال، تصمیمات انجمن فین‌تک الزام قانونی برای پلتفرم‌ها یا رسانه‌ها ندارد و بیشتر به‌عنوان مرجع صنفی و مشورتی شناخته می‌شود.

سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور (نصر)

سازمان نصر به‌عنوان رسمی‌ترین نهاد صنفی حوزه فناوری اطلاعات، جایگاه حقوقی بالاتری نسبت به دو انجمن دیگر دارد. این سازمان با مجوز مستقیم از وزارت صنعت، معدن و تجارت فعالیت می‌کند و دارای اختیارات قانونی در صدور مجوزها و تعامل با نهادهای دولتی است.

کمیسیون بلاک‌چین و رمزارز نصر طی سال‌های اخیر نقش فعالی در گفت‌وگو با نهادهای سیاست‌گذار ایفا کرده است. مهم‌ترین اقدام این کمیسیون، اعلام رسمی فهرست ۲۸ پلتفرم رمزارزی مجاز به تبلیغات در رسانه‌های داخلی با تأیید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود. این اقدام، نصر را به تنها مرجع دارای جایگاه قانونی برای انتشار فهرست‌های سفید و سیاه رمزارزها در کشور تبدیل کرد.

مقایسه و تحلیل نهایی

در مقایسه سه نهاد از منظر حقوقی و اجرایی:

• سازمان نصر بالاترین سطح وجاهت قانونی را دارد و می‌تواند به‌صورت رسمی در موضوعات مربوط به تبلیغات، فعالیت پلتفرم‌ها و تنظیم‌گری اظهار نظر کند.
• انجمن فین‌تک جایگاه صنفی رسمی دارد اما اختیارات آن محدود به حوزه اعضا و فعالیت‌های داخلی است.
• انجمن بلاک‌چین بیشتر نقش آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و فاقد اختیارات الزام‌آور قانونی است.

جمع‌بندی

بر اساس مستندات و رویه‌های رسمی، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور (نصر) تنها نهاد دارای حق اظهار نظر رسمی و قانونی در حوزه ارزدیجیتال است. انجمن فین‌تک و انجمن بلاک‌چین، هرچند در آگاهی‌بخشی و خودتنظیم‌گری مؤثرند، اما از نظر حقوقی نقش مشورتی دارند و تصمیماتشان الزام قانونی ندارد.

نظرتان را درباره‌ی مقاله «کدام نهاد واقعاً مرجع قانونی ارزدیجیتال در ایران است؟ نبرد نصر، فین‌تک و انجمن بلاک‌چین!» با ما درمیان بگذارید.