سقوط ۱ تریلیونی در بازار ارزدیجیتال؛ بیت‌کوین چرا فروریخت و سناریوی بعدی چیست؟

• ۲۷ آبان ۱۴۰۴

قیمت بیت‌کوین در ادامه ریزش یک‌ماهه خود امروز تا زیر ۹۰ هزار دلار سقوط کرد و عملاً تمام رشد سال ۲۰۲۵ را از بین برد. این ریزش در حالی رخ می‌دهد که طی حدود شش هفته گذشته بیش از ۱ تریلیون دلار از ارزش بازار ارزهای دیجیتال حذف شده و نگرانی از حباب در سهام فناوری و هوش مصنوعی در بازارهای جهانی شدت گرفته است. (The Guardian)

مهم‌ترین دلایل ریزش اخیر

گزارش رویترز و بقیه منابع نشان می‌دهد بدتر شدن انتظارات نسبت به کاهش نرخ بهره آمریکا و بازگشت جذابیت اوراق کم‌ریسک، یکی از محرک‌های اصلی خروج سرمایه از دارایی‌های پرریسک مثل بیت‌کوین بوده است. هم‌زمان شاخص‌های سهام در اروپا، آمریکا و آسیا نیز در حال اصلاح هستند و این فضای کلی «ریسک‌گریزی» را تقویت کرده است.

در سطح ساختار بازار، داده‌های چند منبع تحلیلی نشان می‌دهد ETFهای اسپات بیت‌کوین وارد فاز خروج سرمایه شده‌اند. فقط صندوق iShares Bitcoin Trust متعلق به بلک‌راک در ماه نوامبر حدود ۱٫۲۶ میلیارد دلار خروج خالص ثبت کرده که بزرگ‌ترین خروج ماهانه از زمان راه‌اندازی این صندوق است. این خروج سرمایه فشار فروش را از کانال رسمی ورود سرمایه نهادی به بازار بیت‌کوین افزایش داده است.

هم‌زمان با افت قیمت، در بازار مشتقات هم موج لیکوییدشدن موقعیت‌های اهرمی شکل گرفته است. طبق گزارش کوین‌دسک بیش از یک میلیارد دلار از موقعیت‌های آتی در یک روز پاک شده و نوسان ضمنی (implied volatility) به بالاترین سطح شش هفته اخیر رسیده است که نشان‌دهنده جهش ترس و پوشش ریسک در بازار است.

در بعد احساسات، شاخص ترس و طمع ارزدیجیتال در برخی پایگاه‌ها به محدوده حدود ۱۱ از ۱۰۰ رسیده که به‌عنوان «ترس شدید» طبقه‌بندی می‌شود و پایین‌ترین سطوح چند ماه اخیر را نشان می‌دهد. این هم‌زمانی خروج سرمایه از ETFها، لیکویید شدن موقعیت‌های اهرمی و ترس شدید، تصویر یک بازار تحت فشار سیستماتیک را ترسیم می‌کند نه صرفاً یک نوسان روزمره قیمت.

سناریوهای پیش‌روی سرمایه‌گذاران خرد

به گفته تحلیل‌گران میهن سیگنال و بر اساس گزارش بانک‌هایی مانند Standard Chartered، بخشی از تحلیل‌ها ریزش اخیر را یک «اصلاح چرخه‌ای سریع و دردناک» در چارچوب همان چرخه‌های چندساله بیت‌کوین می‌دانند و حتی سناریوی بازگشت قیمت در صورت آرام شدن خروج سرمایه از ETFها و تعدیل شرایط ماکرو را مطرح می‌کنند.

در مقابل، برخی گزارش‌ها هشدار می‌دهند که در صورت تداوم سیاست‌های انقباضی، نگرانی از حباب سهام فناوری و تداوم خروج پول نهادی، امکان تعمیق بیشتر اصلاح و آزمایش سطوح حمایتی پایین‌تر مانند ۷۵ تا ۸۷ هزار دلار نیز وجود دارد.

در نتیجه، تصویر فعلی بازار برای سرمایه‌گذاران خرد ترکیبی از دو واقعیت است: از یک‌سو فشار کوتاه‌مدت ناشی از عوامل ماکرو و رفتاری، و از سوی دیگر تداوم حضور ابزارهای نهادی مانند ETFها و سناریوهای چرخه‌ای که همچنان توسط بخشی از مؤسسات مالی به‌عنوان چارچوب تحلیلی غالب استفاده می‌شود.