جنگ، بازارها را غافلگیر کرد؛ این بار طلا نباخت!
در پی حملات اخیر آمریکا به دهها هدف در ایران، بازارهای مالی جهان بار دیگر وارد فاز نوسان شدند. اما برخلاف بسیاری از بحرانهای ژئوپلیتیکی گذشته، این بار واکنش بازارها یکدست نبود. در حالی که قیمت نفت جهش قابلتوجهی را تجربه کرد، طلا برخلاف انتظار کاهش یافت و بیتکوین نیز پس از یک افت اولیه، بخشی از زیان خود را جبران کرد.
این رفتار متفاوت نشان میدهد که معاملهگران تنها به اخبار جنگ واکنش نشان نمیدهند، بلکه همزمان عواملی مانند تورم، سیاستهای فدرال رزرو، ارزش دلار و احتمال اختلال در عرضه انرژی را نیز در تصمیمگیریهای خود لحاظ میکنند.
نفت؛ نخستین واکنش بازار به ریسک جنگ
بزرگترین برنده شوک اولیه، بازار نفت بود. با انتشار اخبار حملات و افزایش نگرانیها درباره امنیت تنگه هرمز، قیمت نفت برنت در مقطعی بیش از ۶ درصد افزایش یافت.
البته این رشد دوام زیادی نداشت و در روز بعد، بخشی از آن معادل حدود ۱ درصد اصلاح شد. با این حال، نوسانات بالا همچنان ادامه دارد و نشان میدهد معاملهگران هنوز ریسک گسترش درگیری را از بازار حذف نکردهاند.
علت این واکنش نیز مشخص است. تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان محسوب میشود و بخش قابلتوجهی از صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از این مسیر انجام میشود. بنابراین حتی احتمال ایجاد اختلال در این مسیر نیز برای افزایش قیمت نفت کافی است.
در حال حاضر، بازار بیشتر «احتمال اختلال» را قیمتگذاری کرده است، نه وقوع واقعی آن.
چرا طلا برخلاف انتظار سقوط کرد؟
یکی از عجیبترین اتفاقات این بحران، عملکرد بازار طلا بود.
در شرایط عادی، افزایش تنشهای سیاسی باعث ورود سرمایه به داراییهای امن مانند طلا میشود، اما این بار قیمت هر اونس طلا حدود ۰.۹ تا ۲.۱ درصد کاهش یافت و به محدوده ۴۰۴۰ تا ۴۰۶۸ دلار رسید.
دلیل این موضوع را باید در واکنش سایر بازارها جستوجو کرد.
افزایش قیمت نفت، نگرانیها درباره بازگشت تورم را افزایش داد. همین مسئله باعث شد احتمال کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو کاهش پیدا کند. در نتیجه، بازده اوراق ۱۰ ساله خزانه آمریکا به بالای ۴.۵۸ درصد رسید و همزمان دلار نیز تقویت شد.
از آنجا که طلا سود دورهای ایجاد نمیکند، افزایش بازده اوراق و قدرت گرفتن دلار، جذابیت سرمایهگذاری در این فلز گرانبها را کاهش داد و فشار فروش بر آن افزایش یافت.
بیتکوین؛ افت اولیه، اما واکنش متفاوت نسبت به گذشته
بازار رمزارزها نیز از شوک اولیه در امان نماند.
قیمت بیتکوین بیش از ۲ درصد کاهش یافت و تا محدوده ۶۲ هزار دلار عقب نشست. آلتکوینها نیز افت بیشتری را تجربه کردند؛ بهطوریکه سولانا حدود ۵ درصد و اتریوم و ریپل بین ۲ تا ۴ درصد کاهش یافتند.
با این حال، واکنش بیتکوین نسبت به بسیاری از بحرانهای گذشته محدودتر بود. پس از انتشار اخباری مبنی بر احتمال کاهش تنشها، قیمت بیتکوین دوباره به بالای ۶۳ هزار دلار بازگشت.
همین موضوع باعث شده برخی تحلیلگران معتقد باشند بیتکوین بهتدریج در حال کاهش وابستگی به شوکهای سیاسی است؛ هرچند هنوز نمیتوان آن را یک دارایی امن مشابه طلا دانست.
دلار؛ برنده سنتی بحرانهای ژئوپلیتیکی
در بیشتر بحرانهای بینالمللی، سرمایهها به سمت دلار حرکت میکنند و این بار نیز همین الگو تکرار شد.
افزایش تقاضا برای دلار علاوه بر فشار بر بازار طلا، ارز کشورهای نوظهور را نیز تحت فشار قرار داد. برای ایران نیز این موضوع با تشدید تحریمها، محدودیتهای صادرات نفت و افزایش نااطمینانی اقتصادی همزمان شده و میتواند نوسانات بازار ارز را افزایش دهد.
معاملهگران اکنون چه چیزی را دنبال میکنند؟
در شرایط فعلی، بازارها بیش از خود حملات نظامی، سه عامل را زیر نظر دارند:
- احتمال اختلال در صادرات نفت و امنیت تنگه هرمز
- ادامه یا توقف چرخه حملات متقابل
- تأثیر رشد قیمت نفت بر سیاستهای فدرال رزرو و نرخ بهره آمریکا
پاسخ این سه سؤال، مسیر کوتاهمدت بازارهای مالی را مشخص خواهد کرد.
جمعبندی
واکنش بازارهای جهانی به حملات اخیر آمریکا علیه ایران نشان داد که در شرایط فعلی، ریسک انرژی مهمتر از خود جنگ است. نفت به دلیل نگرانی از اختلال در عرضه، بیشترین رشد را تجربه کرد؛ طلا تحت فشار دلار قوی و افزایش بازده اوراق خزانه قرار گرفت و بیتکوین نیز با وجود افت اولیه، مقاومت بیشتری نسبت به شوکهای مشابه در سالهای گذشته از خود نشان داد.
در صورتی که تنشها کنترل شود و جریان صادرات نفت مختل نشود، احتمال فروکش کردن بخش زیادی از این نوسانات وجود دارد. اما اگر دامنه درگیریها به زیرساختهای انرژی یا تنگه هرمز کشیده شود، بازارهای مالی ممکن است با موج جدیدی از افزایش قیمت نفت، فشار تورمی و نوسانات گسترده در داراییهای پرریسک مواجه شوند.
امتیاز نقدینگی: 
امتیاز محبوبیت: 
امتیاز عملکرد: 
فاصله زمانی با ATH: 
فاصله قیمتی با ATH: 
